Europejski Dzień Języków: skąd się wziął i co nam daje

Europejski Dzień Języków przypada 26 września, więc 23 września jest dobrym momentem, by zaplanować udział w obchodach lub po prostu rozpocząć naukę. Święto przypomina, że języki pomagają rozmawiać, pracować i podróżować, a wielojęzyczność Europy obejmuje także języki regionalne i mniejszościowe.

Autor: Redakcja Igomania

Dlaczego Europejski Dzień Języków obchodzimy 26 września

Europejski Dzień Języków narodził się po Europejskim Roku Języków 2001. Rada Europy ustanowiła coroczne obchody na 26 września, aby zachęcać ludzi w różnym wieku do nauki języków i zwracać uwagę na różnorodność językową kontynentu. Data jest stała, dlatego warto ją odróżnić od wcześniejszych szkolnych zajęć czy lokalnych wydarzeń.

Na oficjalnym portalu Europejskiego Dnia Języków Europejskie Centrum Języków Nowożytnych, działające przy Radzie Europy, udostępnia informacje o święcie oraz materiały do wykorzystania podczas obchodów. Mogą po nie sięgnąć nauczyciele, uczniowie i osoby, które chcą zorganizować własną aktywność.

Cel święta nie ogranicza się do zachęcania wszystkich do nauki tego samego języka. Chodzi także o zainteresowanie językami, których rzadziej słychać w międzynarodowych mediach, oraz o uznanie, że różne sposoby mówienia są częścią życia społeczności. Nawet znajomość kilku zwrotów może ułatwić pierwszy kontakt z drugim człowiekiem.

Wielojęzyczność zaczyna się bliżej, niż się wydaje

Europejskie języki spotykają się w szkołach, domach, miejscach pracy i podczas podróży. Dziecko może używać jednego języka z rodziną, drugiego na lekcji, a trzeciego usłyszeć od sąsiadów. Wielojęzyczność nie oznacza więc wyłącznie biegłego posługiwania się kilkoma językami. Może obejmować także różne poziomy znajomości i codzienne sytuacje, w których są one przydatne.

W Polsce obchody mogą być okazją do przyjrzenia się zarówno językom obcym nauczanym w szkołach, jak i językom obecnym w lokalnych społecznościach. Języki regionalne i mniejszościowe nie są jedynie tematem lekcji historii. Dla części osób pozostają językami rodzinnych rozmów, kultury i przekazywania doświadczeń między pokoleniami.

Takie spojrzenie pomaga uniknąć prostego podziału na języki „przydatne” i „nieprzydatne”. Przydatność zależy od sytuacji: inny język pomoże w rozmowie z klientem, inny w poznaniu historii miejscowości, a jeszcze inny podczas wizyty u bliskich za granicą. Święto daje przestrzeń, by zauważyć tę różnorodność bez układania języków w ranking.

Co daje nauka języka uczniowi, pracownikowi i podróżnemu

Uczeń, który uczy się języka, zyskuje dostęp do książek, filmów i rozmów poza polską wersją treści. Może też ćwiczyć zadawanie pytań, gdy czegoś nie rozumie. To praktyczna umiejętność: podczas prawdziwej rozmowy rzadko wystarcza zapamiętana lista słówek, a prośba o wyjaśnienie bywa ważniejsza niż idealna wymowa.

W pracy znajomość języka może ułatwić przeczytanie instrukcji, napisanie wiadomości lub udział w spotkaniu z osobą z innego kraju. Potrzeby bywają jednak różne. Ktoś pracujący z dokumentami będzie ćwiczył inne słownictwo niż osoba obsługująca gości. Dlatego sensowny plan nauki warto oprzeć na zadaniach, które rzeczywiście pojawiają się w danym zawodzie.

Podczas podróży kilka prostych zdań pomaga zapytać o drogę, godziny otwarcia czy zasady korzystania z transportu. Nie zastąpi to pełnej znajomości języka, ale może zmniejszyć zależność od tłumaczenia w telefonie. Używanie miejscowych zwrotów bywa też sposobem na rozpoczęcie rozmowy i lepsze zrozumienie odwiedzanego miejsca.

Korzyści nie pojawiają się w jednym dniu. Regularny kontakt z językiem zwykle ma większy sens niż próba opanowania wielu zagadnień naraz przed wyjazdem lub sprawdzianem. Europejski Dzień Języków może posłużyć jako termin pierwszego kroku: wyboru celu, rozmowy albo zapisania się na zajęcia.

Jak wykorzystać dzień języków bez dużych przygotowań

Między 23 a 26 września można wybrać jedną aktywność dopasowaną do czasu i potrzeb. Nie musi przypominać szkolnego konkursu. Ważne, by pozwoliła usłyszeć język, użyć go lub dowiedzieć się czegoś o osobach, które nim mówią.

• Umów krótką rozmowę z rodzimym użytkownikiem języka lub osobą, która używa go na co dzień. Przygotuj trzy pytania, aby łatwiej zacząć.
• Wypróbuj aplikację do nauki i przećwicz zwroty potrzebne w jednej konkretnej sytuacji, na przykład w podróży.
• Weź udział w otwartej lekcji albo zaproponuj w szkole wspólne poznawanie słów z języków używanych przez uczniów.
• Sprawdź wydarzenia organizowane przez bibliotekę, dom kultury lub szkołę językową w swojej okolicy.

Jeśli w pobliżu nie ma wydarzenia, wystarczy kilkanaście minut: posłuchać krótkiej wypowiedzi, zanotować nowe wyrażenie i spróbować użyć go następnego dnia. Obchody trwają jeden dzień, lecz wybrana rozmowa lub lekcja może stać się początkiem dłuższej nauki.

Źródło: European Centre for Modern Languages, Council of Europe